Hermetische en romantische bronnen van de wetenschap

13 februari    Wouter Hanegraaff  en Hein van Dongen

De romantische wetenschap

ochtend: Hein van Dongen

Hoewel de Romantiek in de stereotype voorstelling een reactie op de idealen van de Verlichting is, en men haar meestal associeert met het gevoel, hadden veel ‘romantische’ filosofen en schrijvers een uitgesproken onderzoekende houding. Ze bestudeerden de waarneming, de verbeeldingskracht, de droom, het onbewuste, en hun beschouwingen en concepten zijn tot op de dag van vandaag van invloed.
Het woord ‘psychologie’ werd destijds nog nauwelijks gebruikt: wat we nu, retrospectief, de romantische psychologie zouden kunnen noemen was een grensgebied tussen filosofie, poëzie, politiek en medische wetenschap.

Hermetische filosofie in de Renaissance en haar invloeden op de ontwikkeling van de moderne wetenschap

middag: Wouter Hanegraaff

Over het belang van de Oost-West tegenstelling in de manier waarop de westerse intellectuele mainstream sinds de Renaissance en de 17e eeuw is omgegaan met hermetische en verwante religiositeit. Het centrale concept is wat Hanegraaff noemt "Platonic Orientalism" dat wil zeggen de idee dat Plato geen oorspronkelijke denker noch een "filosoof" in onze zin van het woord zou zijn geweest, maar een keten in de schakel van oeroude religieuze wijsheid geworteld in de "barbaarse" oosterse culturen (Egypte, Perzië, Mesopotamië etc.). Platonic Orientalism is volgens hem de basis van de opleving van het platonisme in de Renaissance, en de (vooral protestantse) polemiek hiertegen sinds de 17e eeuw is constitutief voor de uitsluitingsmechanismen sinds de Verlichting waardoor het geheel van stromingen die wij vaak als "hermetisch" aanduiden tenslotte buiten de grenzen van wetenschappelijk acceptabel discours terecht zijn gekomen.